DATA: | KATEGORIA: zdrowie

Wokół wizyty u psychologa lub psychoterapeuty narosło wiele mitów. Pomimo rosnącej świadomości na temat zagadnień z obszaru zdrowia psychicznego, w naszym kraju wciąż wiele osób ma bardzo mgliste wyobrażenie na temat charakteru pracy specjalistów z tej dziedziny, a co za tym idzie – kiedy sami znajdują się w trudnej sytuacji, nie wiedzą do kogo i z jaką sprawą mogą udać się po pomoc. Dodatkowym wyzwaniem jest silny lęk, który często towarzyszy osobom rozważającym pierwszą wizytę w gabinecie. Warto przyjrzeć się niektórym powszechnym opiniom czy obawom związanym z takim spotkaniem i część z nich odczarować.

Na początek – proste rozróżnienie

Aby na samym początku wyklarować, o czym i o kim mówimy, warto po krótce przypomnieć, jacy są podstawowi specjaliści pracujący w obszarze psychicznego i czym różni się ich praca. Mowa o psychologu, psychoterapeucie oraz psychiatrze. Jak prawdopodobnie większość czytelników wie, nie są to pojęcia tożsame.

  • Psycholog

Za psychologa uważamy absolwenta 5-letnich studiów psychologicznych. Wykształcenie to przygotowuje do rozumienia zjawisk zachodzących w obrębie ludzkiej psychiki i najczęściej towarzyszy mu także rozwijanie zawodowych kompetencji w ramach dodatkowych staży i szkoleń. Praca psychologa nie musi polegać na pomocy osobom dotkniętym chorobą psychiczną. Psychologowie zajmują się również szeroko rozumianym poradnictwem i pomocą psychologiczną, udzielają wsparcia, świadczą usługi z zakresu interwencji kryzysowej a także prowadzą szkolenia i treningi z zakresu rozwoju osobistego. Część absolwentów psychologii pracuje także w takich obszarach jak psychologia reklamy, HR czy psychologia wychowawcza lub psychologia sportu. Ze względu na wysoki poziom odpowiedzialności i delikatność obszaru, którym się zajmuje, praca psychologa powinna przebiegać w oparciu o Kodeks Etyczno-Zawodowy Psychologa, w atmosferze spokoju, empatii i otwartości na drugiego człowieka.

  • Psychoterapeuta

Psychoterapeuta to osoba z wykształceniem wyższym (najczęściej psychologicznym, ale nie jest to konieczny wymóg – może to być także lekarz, pedagog, pielęgniarka lub osoba posiadająca inne wykształcenie), który ukończył (lub jest w trakcie) dodatkową, co najmniej 4-letnią szkołę psychoterapii. Psychoterapia to specjalistyczna metoda leczenia dolegliwości i problemów, w których istotną rolę odgrywają czynniki psychiczne. Istnieje wiele nurtów i podejść w psychoterapii, dlatego warto liczyć się z faktem, że poszczególni psychoterapeuci mogą różnić się między sobą stosowanymi metodami oraz aspektami psychiki, wokół których koncentrują proces terapeutyczny. Badania wykazują jednak, że wszystkie wiodące nurty psychoterapeutyczne charakteryzują się porównywalną skutecznością. Do najczęściej spotykanych nurtów w psychoterapii należą: psychoterapia psychodynamiczna, poznawczo–behawioralna, systemowa, humanistyczna. Psychoterapia może mieć także różne formy. Wyróżniamy psychoterapię indywidualną (spotkanie sam na sam z terapeutą) grupową oraz psychoterapię par. Wszystkie warianty różnią się pomiędzy sobą specyfiką pracy terapeutycznej i oddziaływania na pacjentów, dlatego w celu wyboru odpowiedniej dla siebie formy, warto skonsultować się z wybranym psychoterapeutą.

  • Psychiatra

Psychiatra jest lekarzem medycyny, który na swojej ścieżce kształcenia ukończył specjalizację psychiatryczną. Świadczy pomoc osobom borykającymi się z trudnościami natury psychicznej. Nie muszą to być jednak choroby psychiczne o ciężkim przebiegu i dziwacznych objawach, tak jak często ma to miejsce w potocznych wyobrażeniach – psychiatra pomaga także na co dzień osobom cierpiącym na problemy z nastrojem, lękiem czy mniej lub bardziej poważnymi postaciami depresji. Łatwo zauważyć tutaj wspólny obszar działań z psychologiem oraz psychoterapeutą. ‍️Wszyscy Ci specjaliści często działają zamiennie lub komplementarnie, w zależności od stanu pacjenta i jego potrzeb.

Lekarz psychiatra tym różni się od psychologa lub psychoterapeuty, że jego główną rolą jest diagnoza medyczna oraz sformułowanie dalszych zaleceń, szczególnie w kontekście farmakoterapii. Lekarz psychiatra jest osobą, która decyduje, czy u danego pacjenta występuje potrzeba przepisania leków, instruuje, w jaki sposób je dawkować i informuje na temat ich działania.

W wielu przypadkach zaburzeń psychicznych zaleca się jednoczesne korzystanie z usług psychoterapeuty oraz farmakoterapię (która zawsze odbywa się w kontakcie z lekarzem psychiatrą).

Czego się obawiamy?

Jeśli wiemy już, do jakiego specjalisty zamierzamy się udać, w naszej głowie może pojawiać się wiele obaw – Czy osoba w gabinecie będzie mnie oceniać? Czy spotkam się z krytyką mojego zachowania? Czy specjalista będzie zadawał niewygodne pytania? Po krótce przyjrzymy się niektórym z najpopularniejszych lęków towarzyszących zbliżaniu się pierwszej wizyty.

  • Będę musiał odpowiadać na niezręczne lub osobiste pytania

Otwarta i szczera rozmowa jest potrzebna, aby specjalista mógł dobrze zrozumieć naturę naszych problemów i odpowiednio nam pomóc. Oczywiście, szczególnie w trakcie pierwszych wizyt, specjalista może zadawać sporo pytań, by zrozumieć trudności rozmówcy – ostatecznie jednak decyzja o udzielanych specjaliście informacjach należy do Was – to osoba przychodząca do gabinetu decyduje, co chce powiedzieć.

  • Będę zmuszany do rozmawiania o sprawach, o których nie mam ochoty mówić

Podobnie jak w przypadku punktu powyższego – specjalista może okazać zainteresowanie sprawami osobistymi, gdyż mogą one mieć znaczenie w kontekście problemów, z którymi przychodzą do nich pacjenci. Każdy ma jednak prawo do zwyczajnej odmowy rozmowy na dany temat, jeżeli z jakichś przyczyn tego nie chce.

  • Specjalista będzie mnie oceniał lub mnie skrytykuje

Niezależnie od tego, z czym przychodzi osoba do gabinetu, zadaniem specjalisty jest ocena jedynie stanu jej zdrowia (głównie psychicznego, ale także z uwzględnieniem zdrowia fizycznego). Warto wiedzieć, że jest to główny (i bardzo często jedyny) obszar, na którym się wówczas koncentruje – a nie to, jaką osobą jest pacjent, czy jakie decyzje podjął w swoim życiu. Priorytetem specjalisty zdrowia psychicznego jest zrozumienie trudności pacjenta i udzielenie mu odpowiedniej pomocy – warto w taki właśnie sposób postrzegać kontekst rozmowy w gabinecie.

  • Obawiam się negatywnej oceny ze strony innych

… lub samego (samej) siebie. Niektóre osoby obawiają się, że wizyta u specjalisty zdrowia psychicznego oznacza, że coś z nimi “nie tak” lub że jest to oznaka słabości. Nic bardziej mylnego – wizyta u specjalisty w sytuacji problemowej jest oznaką pogłębionej samoświadomości (wiem, co się ze mną dzieje i rozważam, co może pomóc mi funkcjonować lepiej – podejmuję świadomą refleksję). Oznacza też pragnienie wyjścia z impasu oraz próbę wzięcia odpowiedzialności za swoje życie, pragnienie zmiany. Jeśli chodzi o obawy co do opinii innych osób – wizyta u specjalisty nie powinna być źródłem stygmatyzacji czy negatywnych ocen otoczenia, warto jednak pamiętać, że decyzja o poinformowaniu innych na temat naszej wizyty należy do nas. Również treść rozmowy ma charakter poufny – specjalista nie dzieli się uzyskanymi od pacjenta informacjami z osobami trzecimi.

  • Skoro do tej pory mi się nie udało, wizyta też mi nie pomoże

Faktem jest, że nadzieja w możliwość poprawy własnego stanu czy kondycji psychicznej jest bardzo istotna i pomocna w trakcie pracy ze specjalistą. Jeśli borykamy się z wątpliwościami na temat zasadności takich spotkań, warto jest zachować je na rozważenie w trakcie pierwszych wizyt – stanowią one przestrzeń, w której zarówno specjalista jak i pacjent mogą lepiej się poznać i zadecydować, czy mogą i chcą wspólnie pracować nad problemem. Istnieje możliwość, że trakcie takich spotkań zauważymy w swoim myśleniu zmianę perspektywy.

Jeśli rozważasz wizytę u psychologa lub psychoterapeuty, możesz umówić się na wstępną konsultację w naszym Ośrodku: https://www.terapiapoznan.pl/konsultacje-psychologiczne/

 

Agata Przybylska – absolwentka psychologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, studentka dietetyki w Akademii Wychowania Fizycznego im. E. Piaseckiego.

Główne zainteresowania: psychologia kliniczna, psychodietetyka, psychologia osiągania celów, zaburzenia odżywiania.