DATA: | KATEGORIA: uzależnienia

DDA – wpływ wydarzeń z przeszłości

Sformułowanie i wykorzystywanie pojęcia Syndromu DDA (Dorosłych Dzieci Alkoholików) wiąże się przyjęciem i akceptacją mechanizmu, zgodnie z którym wydarzenia z przeszłości, zwłaszcza z dzieciństwa wywierają wpływ na rozwój dziecka a w dalszej kolejności – na osobowość i funkcjonowanie człowieka w dorosłym życiu.

Zgodnie z tym tokiem myślenia (charakterystycznym z resztą dla wielu uznanych nurtów psychoterapeutycznych), dorastające w rodzinie z problemem alkoholowym dziecko, przechodzi przez zestaw specyficznych trudności i wyzwań, które spotyka na gruncie życia rodzinnego.

Bardzo często jest to:

  • lęk związany z ze stanem upojenia jednego z rodziców
  • doświadczenie zaniedbania i braku uwagi rodziców, uwikłanych w uzależnienie
  • konflikty pomiędzy rodzicami.

W niektórych przypadkach dodatkowymi czynnikami traumatycznymi może być doświadczenie przemocy, ubóstwa, wykorzystywania seksualnego bądź drastycznego zaniedbania opieki nad dzieckiem.

kłótnia między rodzicami

 

Dziecko Alkoholika uczy się jak przetrwać

Chcąc instynktownie przetrwać i przystosować się do warunków panujących w domu (zwłaszcza poszukując pozytywnych sygnałów w relacjach z rodzicami) dziecko mimowolnie wykształca szereg cech i mechanizmów, które się mają służyć uzyskaniu uwagi, miłości i akceptacji ze strony opiekunów oraz zmniejszeniu cierpienia i krzywd, generowanych przez okoliczności związane z uzależnieniem rodzica (rodziców).

Wyrasta w atmosferze lęku i bezradności. Często jego potrzeby, emocje i tęsknota za bezpieczną bliskością są ignorowane bądź spotykają się z negatywną reakcją otoczenia. Bardzo często uczy się więc, że nie warto więc o nich mówić ani ich pokazywać. Zamiast tego stara się uzyskać akceptację w inny sposób – przyjmując rolę aprobowaną przez system rodzinny.

smutny chłopiec patrzy przez okno

Często rola ta charakteryzuje się ukrywaniem a nawet negowaniem własnych uczuć i potrzeb na rzecz koncentracji na obowiązkach wobec rodziny (rodziców) oraz ścisłej kontroli wykonywanych na co dzień zadań.

Ta tendencja bardzo często zostaje utrwalona i pozostaje obecna również w dalszym życiu nawet, kiedy dziecko dorośnie, usamodzielni się i wyprowadzi z domu.

Mowa bowiem tutaj o uwewnętrznionym poczuciu obowiązku i odpowiedzialności za zaspokajanie potrzeb rodziców, które może spełniać się w różny sposób, chociażby z bardzo częstych telefonach, odwiedzinach czy silnym poczuciu winy towarzyszącemu sytuacjom, w których osoba w jakiś sposób nie spełni oczekiwań rodziców.

Objawy DDA – istnieje lista?

Pojęcie DDA to po porostu zbiorcza nazwa określające osoby wywodzące się z rodzin z problemem alkoholowym. Zarówno praktyka jak i niektóre badania wskazują, że osoby te łączą czasem pewne powtarzające się wzorce (tak jak te opisane powyżej). Istnieje także szereg innych cech, które uznaje się za charakterystyczne dla DDA (“objawy DDA”). Są to m. in.:

  • Silna potrzeba kontroli, unikanie zmian
  • Potrzeba restrykcyjnego przestrzegania norm i zasad
  • Lęk przed bliskością i obawa przed odrzuceniem
  • Poczucie winy, smutek, depresja
  • Objawy somatyczne, zaburzenia snu
  • Niskie poczucie własnej wartości
  • Trudności z wyrażaniem emocji i swoich potrzeb
  • Negowanie własnych emocji i pragnień
  • Nieufność (czasem wrogość) wobec innych
  • Uczucie krzywdy i tendencja do wchodzenia w rolę ofiary
  • Skłonność do izolacji
  • Tendencje autodestrukcyjne
  • Problem w doświadczaniu przyjemności, relaksu, zabawy

Można więc wymieniać pewne cechy, uważane za charakterystyczne, ale…

Każdy jest inny

Należy pamiętać, że nie każda osoba o podobnej przeszłości jest taka sama.

Powyższe “objawy” Syndromu DDA to nie spis objawów rozumianych w podobny sposób, jak w przypadku chorób fizycznych, na przykład przeziębienia czy choroby serca.

To jedynie zestaw cech, które są spotykane w tej grupie względnie często – nie oznacza to jednak, że każda osoba wychowana w rodzinie z problemem alkoholowym na pewno będzie przejawiała ich pełen zestaw lub chociażby część z nich.

Terapia Syndromu DDA – nie każdy jej potrzebuje

Należy zacząć od tego, że nie każda osoba wychowana w rodzinie z problemem alkoholowym potrzebuje terapii. Bywają osoby, które na drodze swojego życia znalazły się w sprzyjających okolicznościach, spotkały wspierających ludzi i zdobyły budujące doświadczenia, dzięki czemu wykształciły sposoby na poradzenie sobie z trudnościami doświadczonymi w związku z nałogiem rodzica/rodziców, a przynajmniej nauczyły się z nimi żyć w taki sposób, by nie zaburzały one ich rozwoju, codziennego funkcjonowania i wchodzenia w bliskie relacje.

Terapia DDA – dla kogo?

Istnieje jednak duża grupa osób “DDA”, która nie miała takiego szczęścia. Ci natomiast bardzo często borykają się z trudnościami w kontaktach z innymi, zwłaszcza w budowaniu bliskości i intymności. Wspólne życie, dzielenie się emocjami, ukazywanie swoich potrzeb mimowolnie kojarzone są krzywdą, zagrożeniem, doświadczanym w domu rodzinnym lub stanowią obszar nieznany, w którym czują się obco i niepewnie.

Oprócz problemów w związkach i innych bliskich relacjach oraz uwikłania w sztywne role rodzinne, uwagę DDA często zwracają ich trudności w budowaniu relacji z własnym dzieckiem. Zdarza się, że wywołuje w nich ona silne, trudne emocje – czasami wrogie, pełne niechęci impulsy, co z kolei wiązać się może z lękiem i poczuciem winy u rodzica. Trudności potęgują często problemy związane z niskim nastrojem, uczuciem smutku oraz lęki i obawy towarzyszące niskiemu poczuciu własnej wartości.

Po co psychoterapia DDA?

Psychoterapia DDA może pomóc zrozumieć uwarunkowania przeżywanych w dorosłości problemów, uporządkować je i rozliczyć się z widmem przeszłości.

Przepracowanie mechanizmów wyciągniętych z domu rodzinnego, doświadczenie na nowo przeszłości i teraźniejszości oraz zbudowanie przyszłości na nowych, dojrzalszych fundamentach to procesy, które mogą wydarzyć się w terapii.

Trzeba jednak brać pod uwagę, że jest to względnie trudny i długotrwały proces – wymaga on nie tylko pracy i kompetencji terapeuty, ale także chęci i zaangażowania osoby, która zgłasza się po pomoc.

Psychoterapia DDA – różne formy

Istnieją różne formy psychoterapii, z których można skorzystać. Psychoterapia indywidualna, odbywająca się sam na sam z terapeutą może dawać poczucie intymnej przestrzeni, która sprzyja zwierzeniom i otwarciu się na rozmowę o swoich trudnościach. Z drugiej strony terapia grupowa daje szansę na uzyskanie wsparcia i wymianę doświadczeń z osobami posiadającymi podobne przeżycia w swojej przeszłości.

W naszym Ośrodku możesz skonsultować swoje trudności z psychologiem oraz podjąć decyzję o podjęciu psychoterapii.

Bibliografia:

  • Sher K.: (1991), Children of Alcoholics: A Critical Appraisal of Theory and Research, Chicago: University of Chicago Press
  • Sher K.J.: (2000), Charakterystyka psychologiczna dzieci alkoholików, w: Alkohol a zdrowie. Badania nad dziećmi alkoholików, Warszawa: PARPA

Autor: Agata Przybylska

Agata Przybylskaabsolwentka psychologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza oraz dietetyki na Akademii Wychowania Fizycznego im. E. Piaseckiego.

Główne zainteresowania:
psychologia kliniczna, psychodietetyka, psychologia osiągania celów, zaburzenia odżywiania.