DATA: | KATEGORIA: zdrowie

Termin “inteligencja” najczęściej kojarzy się ze zdolnościami poznawczymi – szybkim myśleniem, bystrością, zdolnością do szybkiego zapamiętywania lub analitycznego myślenia. Istnieje jednak również inny rodzaj inteligencji, zwany inteligencją emocjonalną.

Czym jest inteligencja emocjonalna?

Inteligencja emocjonalna inaczej EQ (ang. emotional quotient, EQ, emotional intelligence, EI) nie jest jedną cechą czy umiejętnością. Jest to zbiór kompetencji osobistych, warunkujących rozpoznawanie rozumienie i wykorzystywanie emocji przy rozwiązywaniu problemów, zwłaszcza w kontekście społecznym. Dotyczy to także rozumienia emocji innych ludzi oraz zdolności do radzenia sobie z trudnymi emocjami oraz napięciem czy stresem.

Szukając dalej natomiast, według koncepcji Saloveya i Mayera (1990) inteligencja emocjonalna została uznana za podzakres inteligencji społecznej. Twórcy tej koncepcji zdefiniowali ją jako zdolność człowieka do śledzenia własnych i cudzych emocji, różnicowania ich oraz wykorzystywania na tej drodze informacji w kierowaniu swoim myśleniem i działaniem.

Komponenty inteligencji emocjonalnej – Salovey i Mayer

Poza sformułowaniem definicji inteligencji emocjonalnej, Salovey i Mayer wyróżnili również cztery główne komponenty, które według nich się na nią składają.

  • Komponenta I – zdolność do spostrzegania i wyrażania emocji

–   we własnych stanach fizjologicznych, myślach, doznaniach
–    rozpoznawanie emocji innych ludzi i w dziełach sztuki
–    zdolność do wyrażania emocji i potrzeb
–    umiejętność rozróżniania adekwatnych i nieadekwatnych a także szczerych oraz nieszczerych wyrazów emocji

  • Komponenta II – umiejętność emocjonalnego wspomagania myślenia, oznacza w tym przypadku umiejętność:

–   emocjonalnego sterowania uwagą,
–   wywoływania w sobie określonych emocji w celu zrozumienia sytuacji
–    przyjmowania różnych punktów widzenia
–    stosowania różnych sposobów rozwiązywania problemów (adekwatnie do różnych stanów emocjonalnych)

  • Komponenta III – obejmuje zdolność do rozumienia i analizowania emocji oraz wykorzystywania wiedzy emocjonalnej. Składają się na nią:

–    zdolność do nazywania emocji a także do rozumienia relacji pomiędzy słowami a oznaczonymi przez nie treściami emocjonalnymi;
–    zdolność do interpretowania znaczenia emocji oraz ich związku z określonymi relacjami międzyludzkimi
–    zdolność do rozumienia emocji złożonych (np. miłości połączonej z nienawiścią) oraz stanów będących kombinacją kilku prostszych emocji (np. strachu i zdziwienia)
–    umiejętność rozumienia i przewidywania zmian w przebiegu emocji

  • Komponenta IV – zdolność do regulowania emocji własnych i cudzych – obejmuje:

–    zdolność do „otwierania się” na różne doświadczenia emocjonalne (przykre i przyjemne)
–    umiejętność świadomego angażowania się w emocje lub dystansowania od nich (odpowiednio do oceny ich wartości informacyjnej czy użyteczności w danym momencie)
–    zdolność do śledzenia emocji oraz oceniania ich wyraźności, typowości, adekwatności i siły wywieranego wpływu
–    umiejętność do kierowania emocjami (własnymi i cudzymi) – bez jednoczesnego ignorowania lub wyolbrzymiania niesionych przez nie informacji
–    umiejętność “metadoświadczania” emocji – dokonywania ich metaoceny i metaregulacji

Jak rozwijać inteligencję emocjonalną?

Inteligencja emocjonalna rozwijana jest od początku naszego życia, na bazie cech naszej osobowości, temperamentu oraz indywidualnych doświadczeń życiowych. Szczególnie ważne w tym kontekście są doświadczenia naszych relacji z innymi ludźmi, zwłaszcza z te w dzieciństwie. Wciąż jednak pozostaje to aspekt nazego funkcjonowania, który możemy nieustannie rozwijać.

  • Zdobądź wiedzę

Informacje to nie wszystko, mimo to nadanie odpowiednich nazw i struktury pewnym emocjom i związanym z nimi procesom ułatwia zrozumienie własnego funkcjonowania emocjonalnego oraz doświadczeń innych ludzi.

  • Nie unikaj kontaktów z innymi

To prawda, że najwięcej o sobie dowiadujemy się w kontaktach z drugim człowiekiem. Interakcje z innymi ludźmi są przestrzenią, w której łatwo wyzwalają się emocje, możemy dowiedzieć się więcej o sobie i “tym drugim”. Są też poligonem, na którym możemy zdobywać nowe informacje i rozwijać swoje osobiste kompetencje.

  • Bądź uważny

Zatrzymanie się w biegu, pozwolenie sobie na chwilę ciszy, samoobserwacja to przyjaciele rozwoju samoświadomości oraz inteligencji emocjonalnej. Konkretną metodą psychologicznej pracy z uważnością są tzw. Techniki Mindfulness, o których możesz przeczytać więcej w naszym artykule:

https://www.terapiapoznan.pl/mindfulness-dlaczego-warto-byc-uwaznym/

  • Porozmawiaj ze specjalistą

To mit, że do psychologa można zwracać się wyłącznie z poważnymi problemami. Wielu z nich zajmuje się również rozwojem i kształtowaniem kompetencji osobistych, w tym również inteligencji emocjonalnej.

Link do konsultacji psychologicznej w naszym Ośrodku (dostępne konsultacje online):

https://www.terapiapoznan.pl/konsultacje-psychologiczne/

Autor: Agata Przybylska – psycholog, psychodietetyk.

Agata Przybylska – absolwentka psychologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, studentka dietetyki w Akademii Wychowania Fizycznego im. E. Piaseckiego.

Główne zainteresowania: psychologia kliniczna, psychodietetyka, psychologia osiągania celów, zaburzenia odżywiania.

Literatura:

  • Van Gordon, W., Shonin, E. & Richardson, M. Mindfulness and Nature. Mindfulness 9, 1655–1658 (2018).
  • Pritchard A., Richardson M., Sheffield D., McEwan K., The Relationship Between Nature Connectedness and Eudaimonic Well-Being: A Meta-analysis., Journal of Happiness Studies volume 21. (2020).