DATA: | KATEGORIA: psychoterapia, zaburzenia | TAGI:

Co to jest depresja?

Nie każdy pogorszony nastrój czy uczucie smutku jest tożsame z występowaniem depresji. Każdy z nas cierpi, od czasu do czasu doświadcza braku energii, smutku i innych nieprzyjemnych stanów. To nie oznacza, że jesteśmy chorzy.

Depresja to choroba – zaburzenie psychiczne, które wymaga diagnozy i profesjonalnego leczenia. Osoba chora na depresje nie może po prostu “wziąć się w garść” i przestać się smucić – w przeciwieństwie do zwykłego (niepatologicznego) smutku, depresja wymaga terapii, w przeciwnym wypadku może nie ustąpić, a wręcz się pogłębiać, potęgując cierpienie osoby chorej i utrudniając jej funkcjonowanie.

Depresji często towarzyszą myśli samobójcze, które w niektórych przypadkach są obracane w czyn – ze względu na liczny wskaźnik samobójstw wśród osób chorujących na depresję, można ją uznać w pewnym sensie za chorobę śmiertelną.

Na jakie objawy zwrócić uwagę, aby odróżnić depresję od zwykłego smutku czy sezonowej chandry?

Przede wszystkim, depresja charakteryzuje się wydłużonym czasem występowania objawów. Kiedy zauważamy, że obniżony nastrój i inne objawy (które wymieniamy poniżej) utrzymują się 2 tygodnie lub więcej, a ponadto wpływają one znacząco na nasze funkcjonowanie, warto zwrócić na nie uwagę i być może – porozmawiać z kimś zaufanym o swoim problemie.

Jakie objawy towarzyszą depresji?

Najkrótszą charakterystykę stanu osoby z depresją stworzył Aaron Beck, tworząc konstrukt zwany triadą poznawczą depresji. Oznacza ona występowanie negatywnych myśli, dotyczących trzech płaszczyzn życia:

  • Samego siebie
  • Otoczenia/świata
  • Przyszłości

Jeśli chodzi o szczegółowe objawy, na które warto zwraca się uwagę przy diagnozie depresji, są to przede wszystkim:

  • spadek nastroju, uczucie apatii, smutku, bezsilności
  • ograniczenie codziennej aktywności, wycofanie, niechęć do działania
  • utrata zainteresowań (to, co wcześniej cieszyło, przestaje dawać satysfakcję)
  • trudności w koncentracji uwagi, gorsza pamięć
  • niezdolność do przeżywania radości i przyjemności
  • trudności w podejmowaniu decyzji
  • drażliwość, płaczliwość, chwiejność emocjonalna
  • uczucie lęku, niepokoju
  • uczucie zmęczenia, braku energii, problemy ze snem
  • niskie poczucie własnej wartości, uczucie bycia niepotrzebnym, poczucie winy
  • pesymistyczna wizja przyszłości, wrażenie braku sensu i perspektyw na dalsze życie

Depresja – objawy fizyczne

Oprócz objawów psychologicznych, depresja przejawia się także objawami fizycznymi (tzw. objawy psychosomatyczne, czyli o pochodzeniu psychologicznym, “nerwowym”). Mogą one mieć różną postać – ich charakter jest bardzo indywidualny.

Najczęściej jednak u osób chorujących na depresję występują:

  • Bóle głowy i innych części ciała (tzw. nerwobóle)
  • Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (zaparcia, biegunki, bóle brzucha i inne)
  • Uczucie bólu lub ucisku w klatce piersiowej
  • Zmęczenie, osłabienie
  • Obniżenie odporności na infekcje
objawy depresji

Oblicza depresji

Możemy mówić o wielu rodzajach depresji. W praktyce każda osoba jest niepowtarzalna, więc również na swój sposób jej doświadcza (nie ma dwóch identycznych osób ani przebiegów choroby). Aby jednak uprościć diagnozę i opisywanie zaburzeń psychicznych, utworzono klasyfikacje – powszechnie stosowane to DSM oraz ICD (International Classification of Diseases).

Według klasyfikacji ICD-10, epizody depresyjne podzielono w zależności od intensywności objawów. Wyróżniono w ten sposób depresję:

  • łagodną – podstawowe objawy depresji o niewielkim nasileniu,
  • umiarkowaną – podstawowe objawy depresji o średnim nasileniu, zniechęcenie do życia, wyraźne obniżenie funkcjonowania społecznego i zawodowego,
  • ciężkim bez objawów psychotycznych – dominują w niej przygnębienie, spowolnienie, czasami lęk, myśli i tendencje samobójcze, niezdolność do pełnienia ról społecznych i zawodowych,
  • ciężkim z objawami psychotycznymi – wszystkie powyższe objawy plus urojenia, omamy słuchowe, zahamowanie ruchowe.

Szczególne oblicza depresji – depresja poporodowa

Depresja poporodowa to szczególny rodzaj depresji, który związany jest z okresem okołoporodowym. Rozwija się najczęściej na przestrzeni kilku – kilkunastu tygodni po porodzie, jednak może rozpocząć się nawet jeszcze przed porodem (dlatego nazywa się ją także depresją okołoporodową, aby podkreślić, że może występować już wcześniej).

Nieleczona depresja okołoporodowa może prowadzić może do pogłębienia objawów, w tym nawet do myśli i zachowań autoagresywnych, czy zaniedbania prawidłowej opieki nad dzieckiem. Więcej na jej temat napisaliśmy w naszym grudniowym artykule “Supermisja – macierzyństwo”. Kliknij w tytuł, aby przeczytać tekst i dowiedzieć się więcej.

Szczególne oblicza depresji – depresja maskowana

Przytoczyliśmy objawy charakterystyczne dla depresji. Depresja okołoporodowa również posiada objawy nieróżniące się znacząco od “zwykłej” depresji (szczególnym czynnikiem jest tutaj czas występowania objawów, czyli współwystępowanie jej z okresem okołoporodowym).

Istnieje jednak również coś takiego, jak depresja utajona (tzw. depresja maskowana, atypowa). Charakterystyczne dla depresji maskowanej jest to, że nie wywołuje ona symptomów specyficznych dla depresji.

Dzieje się tak, ponieważ jakiś objaw lub grupa objawów występuje w tak dużym nasileniu, że zaczyna dominować w obrazie choroby (tzw. maska depresji). Na skutek tego obecność objawów depresyjnych zostaje przesłonięta i trudna do zauważenia, co często prowadzi do błędnego rozpoznania (a w konsekwencji także szukania pomocy u nieodpowiednich specjalistów i sięgania po leki, które nie eliminują przyczyny problemu).

W przypadku depresji maskowanej, osoba zazwyczaj nie doświadcza więc typowych objawów depresyjnych lub odczuwa je tylko w niewielkim stopniu. Zamiast tego dotykają ją się inne trudności – zazwyczaj są to:

  • dolegliwości fizyczne – takie jak bóle głowy i innych części ciała, bezsenność, jadłowstręt, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego;
  • dolegliwości psychiczne, charakterystyczne dla innych zaburzeń niż depresja – np. natrętne myśli, intensywny lęk czy skłonność do nadużywania leków i substancji psychoaktywnych.

Więcej o tej postaci depresji napisaliśmy w naszym wrześniowym artykule “Depresja maskowana”.

Jak walczyć z depresją?

kobieta z depresją na krześle

Tak jak wspomnieliśmy na początku, depresja nie jest przejściowym stanem, który wystarczy przezwyciężyć odpowiednią dawką motywacji.

Jest zaburzeniem, które wymaga zrozumienia, wsparcia i specjalistycznego leczenia.

Terapia depresji najczęściej opiera się na:

  • farmakoterapii (choremu przepisywane są leki przeciwdepresyjne) oraz
  • psychoterapii (podczas której pacjent ma okazję zrozumieć i przepracować sedno problemów generujących i utrwalających występowanie depresji)

Zazwyczaj najbardziej pomocne okazuje się stosowanie obu tych form leczenia łącznie, ponieważ leki umożliwia przede wszystkim wyeliminowanie lub łagodzenie objawów, natomiast odpowiednio prowadzona psychoterapia pomaga zminimalizować czynniki psychologiczne, które przyczyniają się do pogorszenia stanu pacjenta a tym samym zmniejsza ona prawdopodobieństwo nawrotu choroby po odstawieniu farmakoterapii

Depresja – sięgaj po pomoc

Jeżeli Ty lub ktoś z Twoich bliskich podejrzewa u siebie objawy depresji lub doświadcza innych trudności psychologicznych, możesz rozważyć skontaktowanie się ze specjalistą zdrowia psychicznego, który pomoże zrozumieć problem i znaleźć najlepszą ścieżkę poprawy aktualnej sytuacji.

Możesz wybrać go spośród zespołu psychologów i psychoterapeutów Ośrodka Pomarańczowe Ja.

Autor: Agata Przybylska – psycholog, psychodietetyk.

Agata Przybylska – absolwentka psychologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, studentka dietetyki w Akademii Wychowania Fizycznego im. E. Piaseckiego.

Główne zainteresowania: psychologia kliniczna, psychodietetyka, psychologia osiągania celów, zaburzenia odżywiania.

Literatura:

  • Kaźmierczak M., Gebuza G., Gierszewska M. (2010), Zaburzenia emocjonalne okresu poporodowego, Problemy Pielęgniarstwa, Tom 18, Nr 4, s. 503-511.
  • Krupka-Matuszczyk I., Matuszczyk M (red.). Psychiatria. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa. Śląski Uniwersytet Medyczny. Katowice 2007
  • Pużyński S. Depresje i zaburzenia afektywne. PZWL. Warszawa 2008
  • Rybakowski J., Pużyński S., Wciórka J., Psychiatria. T. 2. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 305–375.
  • Strelau J. (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, GWP, Gdańsk 2000.
  • Święcicki Ł. Ramowy program zapobiegania depresji; projekt do dyskusji. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2011